Onderzoek & praktijk
Wat 2.705 persoonlijkheidsprofielen laten zien over samenwerken
Analyse van 2.705 profielen: welke herkenbare voorkeuren vaak voorkomen, waar de grootste verschillen zitten en wat teams daarmee kunnen.
Door Gijs HeerkensBijgewerkt Als samenwerken stroef loopt, zoeken we de oorzaak vaak in afspraken, rollen of processen. Dat is logisch, maar het is niet het hele verhaal. Twee mensen kunnen exact dezelfde afspraak lezen en er iets anders van nodig hebben. De een wil ruimte om onderweg te improviseren. De ander wil vooraf weten wie wat wanneer oplevert. De een denkt hardop. De ander heeft stilte nodig voordat er een bruikbaar antwoord komt.
Ik wilde weten hoe vaak zulke verschillen in onze eigen praktijk voorkomen. Daarom analyseerde ik 2.705 ingevulde profielen op Personal User Guide. Ze zijn opgebouwd met de Big Five-vragenlijst. Geen namen, geen losse profielen en geen individuele verhalen: alleen geaggregeerde uitkomsten, met een ondergrens van vijftig profielen per gerapporteerde groep.
De korte conclusie: er bestaat geen overtuigend ‘gemiddeld type collega’. Voor iedere voorkeur zijn flinke groepen te vinden. Dat maakt het onverstandig om één vergaderstijl, planning of feedbackvorm als normaal te behandelen.
Vijf woordrijen uit de handleidingen
De analyse draait om vijf soorten voorkeuren die je dagelijks terugziet: omgaan met vernieuwing, plannen, contact, belangen en spanning. In de persoonlijke handleidingen vatten we iedere voorkeur samen met drie herkenbare woorden:
Die woorden zijn geen rapportcijfers. Vooruitstrevend is niet beter dan behoudend en gefocust is niet beter dan flexibel. Iedere voorkeur heeft een kracht en een risico. Een gefocuste collega kan betrouwbaar plannen, maar ook te veel controle willen. Een flexibele collega kan snel improviseren, maar ook onduidelijkheid laten bestaan.
Demoprofielen die wij zelf hebben aangemaakt, staan buiten deze analyse. Hun antwoorden zijn niet door de persoon zelf ingevuld en horen dus niet in onderzoek naar echte gebruikers.
Dit is het totaalbeeld
Geen enkele woordrij heeft één duidelijke standaard. In iedere rij zijn alle drie de voorkeuren ruim vertegenwoordigd. Je kunt dus beter vragen wat iemand nodig heeft dan aannemen dat jouw manier van werken normaal is.
Vooral de voorkeuren rond plannen en contact laten veel verschil zien. Juist die voorkeuren merk je dagelijks. Wil je samen in een ruimte ideeën vormen of eerst alleen nadenken? Maak je vroeg een plan of ontdek je al doende wat nodig is? Stuur je tussentijds bij of lever je liever iets afgeronds op?
Vooruitstrevend en gefocust komen vaak voor, maar nooit alleen
Bijna de helft van de profielen is vooruitstrevend. Een even grote groep is gefocust. Dat betekent niet dat bijna de helft ‘goed’ is in vernieuwing of plannen. Het betekent dat je relatief vaak mensen tegenkomt die nieuwe mogelijkheden willen onderzoeken en mensen die graag grip op de uitvoering houden.
Soms zitten beide voorkeuren in één persoon. Soms vertegenwoordigen twee collega’s ieder een andere kant. Daar ontstaat een klassiek misverstand. De vooruitstrevende collega ervaart extra vragen als remmen. De gefocuste collega ervaart een nieuw idee zonder randvoorwaarden als onnodig risico. Geen van beiden hoeft lastig te zijn. Ze bewaken iets anders.
Een bruikbare afspraak kan zijn:
Geef mij in de eerste fase ruimte om drie opties te onderzoeken. Laat mij daarna samen met jou criteria, eigenaar en datum vastleggen.
Daarmee hoef je niet te kiezen tussen creativiteit en structuur.
Rustig, vrolijk en uitbundig vragen om meer dan één vergaderstijl
Een kwart van de profielen is rustig, 40% is vrolijk en 36% is uitbundig. Een overleg dat volledig draait op luid brainstormen werkt daardoor niet voor iedereen. Het omgekeerde geldt ook: alleen schriftelijk en asynchroon werken doet een ander deel tekort.
Ik zie in teams vaak dat zichtbaarheid wordt verward met betrokkenheid. Wie snel reageert, veel praat en gemakkelijk het woord neemt, lijkt actief. Wie eerst verwerkt en later met een doordacht antwoord komt, kan onterecht afstandelijk lijken. De verdeling laat zien hoe riskant zo’n aanname is: alle drie de voorkeuren zijn ruim vertegenwoordigd.
Je kunt dat eenvoudig oplossen:
- Stuur de kernvraag vooraf.
- Begin het overleg met twee minuten stille notities.
- Bespreek ideeën daarna hardop.
- Geef na afloop ruimte voor aanvullingen in tekst.
Dat is geen ingewikkeld persoonlijkheidsprogramma. Het is een klein procesontwerp dat rustige, vrolijke en uitbundige collega’s serieus neemt.
Onverstoorbaar is niet hetzelfde als ongevoelig
Van de 2.705 profielen is 47% onverstoorbaar, 37% ontspannen en 16% gevoelig. Ook hier is de ene voorkeur niet beter dan de andere.
Een onverstoorbare collega kan kalm blijven onder druk. Een gevoelige collega kan risico’s, spanning of sociale signalen eerder opmerken. Beide bijdragen zijn nuttig. Het probleem ontstaat wanneer kalmte wordt gelezen als onverschilligheid, of alertheid als overdrijven.
Voor feedback is dit verschil belangrijk. Dezelfde losse opmerking, ‘dit is nog niet goed’, kan voor de een een praktisch tussenbericht zijn en voor de ander een avond blijven rondzingen. Je hoeft feedback niet vaag te maken. Wel helpt het om intentie, belang en vervolgstap expliciet te noemen:
De analyse klopt, maar de conclusie is nog te breed. Kun je die morgen aanscherpen met deze twee voorbeelden?
Gemiddelden vertellen maar een deel van het verhaal
De gemiddelden liggen vrij dicht bij elkaar, maar verbergen hoeveel mensen aan verschillende kanten van een woordrij staan. Voor samenwerken is die verdeling daarom vaak bruikbaarder dan één gemiddeld getal.
Nederlandse en Engelse profielen verschillen een beetje
De dataset bevat twee taalgroepen boven de privacygrens: 2.090 Engelse profielen en 607 Nederlandse profielen. Dit is een taalvoorkeur, geen land of nationaliteit. Ik kan dus niet zeggen dat ‘Nederlanders’ anders zijn dan ‘Engelsen’.
Binnen deze taalvoorkeuren ligt de Nederlandse groep iets verder richting uitbundig en onverstoorbaar dan de Engelse groep. In de andere drie woordrijen zijn de verschillen kleiner.
Dat is interessant als aanleiding voor vervolgonderzoek, niet als bewijs van een cultureel effect. We weten bijvoorbeeld niet hoe sector, leeftijd, wervingskanaal of gebruikssituatie over de twee groepen verdeeld zijn.
Wat deze analyse niet kan vertellen
In het huidige datamodel staat niet betrouwbaar vast of iemand een persoonlijke handleiding maakte voor werk, sport, familie, daten en relaties of persoonlijke ontwikkeling. Land ontbreekt eveneens. Daarom heb ik deze contexten niet met elkaar vergeleken en geen landenranglijst gemaakt. Dat zou een mooier verhaal opleveren, maar geen eerlijker verhaal.
Ook is dit geen representatieve steekproef van de bevolking. Het zijn mensen die bij Personal User Guide een profiel hebben ingevuld. De analyse beschrijft deze populatie, niet alle werknemers of alle Nederlanders.
Maak voorkeuren concreet
De cijfers bevestigen wat ik in de praktijk steeds terugzie: verschillen die samenwerking lastig maken zijn vaak voorspelbaar, maar blijven onuitgesproken. We verwachten dat anderen ongeveer hetzelfde nodig hebben als wij. Daarna verklaren we afwijkend gedrag als weerstand, slordigheid of gebrek aan betrokkenheid.
Een woord als rustig helpt pas als je het vertaalt naar waarneembaar gedrag. Schrijf niet alleen: ‘Ik ben rustig.’ Schrijf liever:
Stuur me een complexe vraag het liefst vooraf. In een overleg luister ik vaak eerst; dat betekent niet dat ik geen mening heb. Geef me ruimte om na afloop nog iets aan te vullen.
En schrijf niet alleen: ‘Ik ben gefocust.’ Maak het bruikbaar:
Ik werk het prettigst als eigenaar, doel en einddatum duidelijk zijn. Als die nog openliggen, wil ik graag weten dat we bewust aan het verkennen zijn.
Op hoe Personal User Guide werkt zie je hoe je zulke voorkeuren omzet in concrete afspraken. Je kunt ook direct een persoonlijke handleiding voor werk maken. De winst zit niet in het woord zelf, maar in het gesprek dat je dankzij dat woord eerder en preciezer voert.
Verder lezen
Wil je zien hoe de voorkeuren samen voorkomen? Lees dan welke persoonlijkheidsprofielen het meest en het minst voorkomen. Wil je ze direct vertalen naar afspraken, gebruik dan de praktische uitleg voor het maken van een gebruiksaanwijzing van jezelf.
Reacties
Nog geen reacties. Plaats de eerste.