Onderzoek & praktijk
De meest voorkomende persoonlijkheidsprofielen en de zeldzaamste
Welke combinaties komen het vaakst voor in 2.705 Big Five-profielen? Een privacyveilige analyse zonder mensen tot types te reduceren.
Door Gijs HeerkensBijgewerkt Mensen vragen me geregeld welk persoonlijkheidstype het meest voorkomt. Het is een begrijpelijke vraag. Een type is overzichtelijk: je kunt jezelf herkennen, vergelijken en er een naam aan geven. Toch werkt de Big Five juist niet met vaste types. Je krijgt vijf scores op doorlopende dimensies. Twee mensen die op vier dimensies sterk op elkaar lijken, kunnen op de vijfde een totaal andere samenwerkingservaring hebben.
Toch kunnen combinaties wel iets leren, zolang je ze niet verwart met hokjes. Voor deze analyse heb ik 2.705 complete Big Five-profielen uit Personal User Guide bekeken. Per dimensie heb ik de mediaan van de hele populatie berekend. Een plus betekent dat een profiel op of boven die mediaan zit; een min betekent eronder.
Daarmee ontstaan 32 mogelijke combinaties. Ik rapporteer alleen combinaties met minimaal vijftig profielen. Geen namen, geen gebruikers-id’s en geen losse gevallen. De uitkomst is meteen een nuttige waarschuwing tegen typedenken: zelfs de meest voorkomende combinatie omvat maar 5% van de populatie.
Zo lees je de codes
De vijf letters staan voor:
- O, openheid: interesse in nieuwe ideeën, variatie en verbeelding.
- C, zorgvuldigheid: behoefte aan structuur, planning en afronding.
- E, extraversie: gerichtheid op prikkels, tempo en sociaal contact.
- A, meegaandheid: gerichtheid op harmonie en rekening houden met anderen.
- N, emotionele gevoeligheid: gevoeligheid voor stress, onzekerheid en negatieve emoties.
De mediaanwaarden in deze dataset zijn 3,47 voor openheid, 3,47 voor zorgvuldigheid, 3,30 voor extraversie, 3,45 voor meegaandheid en 2,53 voor emotionele gevoeligheid.
Een code als O+ C+ E− A+ N+ betekent dus: op of boven de mediaan voor openheid, zorgvuldigheid, meegaandheid en emotionele gevoeligheid, en onder de mediaan voor extraversie. Het zegt niet dat iemand ‘hoog’ of ‘laag’ scoort volgens een universele norm. Het is een relatieve positie binnen deze populatie.
De twee grootste combinaties liggen één letter uiteen
| Combinatie | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|
| O− C+ E− A+ N+ | 126 | 5% |
| O+ C+ E− A+ N+ | 125 | 5% |
| O+ C+ E+ A− N− | 122 | 5% |
| O+ C+ E+ A+ N− | 119 | 4% |
| O+ C− E+ A+ N+ | 114 | 4% |
De twee grootste combinaties zitten dicht op elkaar: 126 en 125 profielen, beide afgerond 5% van het totaal. Ze zijn identiek op vier dimensies: zorgvuldigheid, meegaandheid en emotionele gevoeligheid liggen op of boven de mediaan; extraversie ligt eronder. Alleen openheid verschilt.
Dat is interessant omdat het meteen laat zien hoeveel één letter uitmaakt. Iemand met O+ kan eerder energie krijgen van een nieuw idee, een experimentele aanpak of een onbekende route. Iemand met O− kan eerder waarderen dat iets bewezen, concreet en herkenbaar is. Beiden kunnen zorgvuldig zijn, rekening houden met anderen, prikkels terughoudend opzoeken en spanning relatief sterk ervaren. Toch kan hun reactie op verandering behoorlijk verschillen.
Stel dat je een nieuw werkproces invoert. De O+-variant wil misschien eerst begrijpen welke kansen de verandering opent. De O−-variant wil eerder weten wat er mis is met de bestaande aanpak en welk concreet probleem wordt opgelost. Dat zijn geen voorspellingen over ieder individu. Het zijn voorbeelden van vragen die je aan zo’n combinatie kunt ontlenen.
De nummer drie is bijna even groot, maar ziet er heel anders uit
De combinatie O+ C+ E+ A− N− komt 122 keer voor, eveneens afgerond 5%. Hier liggen openheid, zorgvuldigheid en extraversie op of boven de mediaan, terwijl meegaandheid en emotionele gevoeligheid eronder liggen.
In samenwerking kan zo’n combinatie een heel andere dynamiek geven dan de twee koplopers. Denk aan iemand die graag nieuwe mogelijkheden verkent, tempo maakt, zichtbaar meedoet en structuur aanbrengt, maar minder vanzelfsprekend meegaat met consensus. Een lagere emotionele gevoeligheid kan helpen om onder druk koers te houden; een lagere meegaandheid kan helpen om ongemakkelijke vragen te stellen.
De keerzijde kan zijn dat tempo en directheid bij anderen hard binnenkomen. De praktische vraag voor een gebruiksaanwijzing is daarom niet: ‘Ben ik dit type?’ Beter is: ‘Wat moeten anderen weten over mijn tempo en directheid, en hoe merk ik dat zij meer verwerkingstijd of afstemming nodig hebben?’
Zelfs het meest voorkomende profiel is zeldzaam
Dit is voor mij de belangrijkste uitkomst. 126 van de 2.705 profielen is 5%. Anders gezegd: 95% heeft een andere combinatie dan de koploper.
Dat relativeert uitspraken als ‘de meeste mensen zijn…’ behoorlijk. Op losse dimensies bestaan duidelijke zwaartepunten, maar zodra je vijf dimensies combineert, valt de populatie uiteen in veel verschillende patronen. De top tien loopt van 94 tot 126 profielen en vertegenwoordigt per combinatie slechts 3% tot 5% van het totaal.
De grafiek telt de afgeronde percentages van de drie grootste combinaties op. Hij is bedoeld om de verhouding zichtbaar te maken, niet om een nieuw typeklassement te suggereren. De overgrote meerderheid zit buiten die top drie.
Welke combinaties zijn het zeldzaamst?
Van de combinaties die de privacygrens van vijftig halen, zijn dit de vijf kleinste:
| Combinatie | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|
| O− C− E+ A+ N− | 52 | 2% |
| O+ C− E− A+ N− | 53 | 2% |
| O− C+ E+ A− N+ | 60 | 2% |
| O+ C− E− A− N− | 60 | 2% |
| O+ C+ E− A− N− | 60 | 2% |
‘Zeldzaam’ betekent hier alleen: minder vaak aanwezig in deze dataset. Het zegt niets over waarde, gezondheid of geschiktheid. De kleinste gerapporteerde combinatie komt 52 keer voor en de volgende 53 keer, beide afgerond 2% van de populatie.
De kleinste, O− C− E+ A+ N−, heeft extraversie en meegaandheid op of boven de mediaan, met openheid, zorgvuldigheid en emotionele gevoeligheid eronder. Dat kan een werkstijl geven die sociaal actief en mensgericht is, maar mogelijk pragmatischer en losser in structuur.
De volgende, O+ C− E− A+ N−, combineert relatief hoge openheid en meegaandheid met scores onder de mediaan voor zorgvuldigheid, extraversie en emotionele gevoeligheid. Als werkhypothese zou je kunnen denken aan iemand die ontvankelijk is voor nieuwe ideeën en anderen ruimte geeft, maar minder behoefte heeft aan een strak plan of een druk sociaal tempo.
Nogmaals: de combinatie is geen diagnose. Binnen iedere code bestaan grote verschillen, omdat ‘net boven de mediaan’ en ‘ver erboven’ dezelfde plus krijgen. Ook persoonlijke ervaring, vaardigheden en context bepalen gedrag.
Waarom vaste types aantrekkelijk zijn en waar het misgaat
Een type geeft taal. Dat is nuttig. Het probleem begint wanneer de taal het gesprek vervangt. ‘Ik ben nu eenmaal een rood type’ kan een excuus worden. ‘Zij is introvert’ kan nieuwsgierigheid stoppen. En een manager kan besluiten dat een bepaald type niet bij een rol past, terwijl de onderliggende scores veel genuanceerder zijn.
De Big Five uitgelegd als vijf schalen dwingt tot een betere vraag. Niet: welk vakje ben jij? Wel: op welke dimensie verschillen wij, in welke situatie merken we dat en welke afspraak helpt?
Neem de twee gedeelde koplopers. Vier tekens zijn hetzelfde, één is anders. Een typenaam zou de overeenkomst waarschijnlijk benadrukken. Voor een verandertraject kan juist die ene O+/O−-splitsing het meest relevant zijn. Bij een conflict over planning kan zorgvuldigheid belangrijker zijn. Tijdens een rumoerige heidag kan extraversie de doorslag geven.
Persoonlijkheid is dus geen visitekaartje dat alles verklaart. Het is een kaart waarop je per situatie een andere route bekijkt.
Van combinatie naar een bruikbare gebruiksaanwijzing
Als je je eigen combinatie kent, begin dan niet met de code in je guide. Begin met concrete momenten. Kies drie situaties waarin anderen je regelmatig verkeerd lezen:
- Een nieuw idee beoordelen. Wil je vrij verkennen of eerst het probleem en bewijs zien?
- Een deadline organiseren. Werk je graag vroeg met tussenstappen of lever je liever in één geconcentreerde sprint?
- Overleggen. Denk je hardop of formuleer je liever na verwerking?
- Feedback ontvangen. Wil je direct naar de kern of eerst context en intentie?
- Spanning bespreken. Merk je risico’s vroeg op of blijf je juist lang kalm?
Schrijf daarna per situatie één zin over wat anderen kunnen zien, één zin over wat dat vaak betekent en één concreet verzoek. Bijvoorbeeld:
Als ik bij een nieuw plan veel kritische vragen stel, probeer ik het uitvoerbaar te maken. Ik ben niet automatisch tegen. Help mij door het doel, de eerste stap en het beslismoment expliciet te maken.
Of:
In een brainstorm spring ik snel van idee naar idee. Onderbreek me gerust als het te breed wordt en spreek af wanneer we van verkennen naar kiezen gaan.
Zo wordt een abstract profiel een praktisch hulpmiddel. Op hoe het werkt lees je hoe Personal User Guide scores vertaalt naar tekst die collega’s echt kunnen gebruiken.
Wat we bewust niet concluderen
Deze 2.705 profielen vormen geen representatieve steekproef van Nederland of van werkenden in het algemeen. Het zijn gebruikers die een Personal User Guide-profiel hebben ingevuld. We hebben in het huidige datamodel geen betrouwbare contextvariabele voor werk, daten, familie of sport. Ook land ontbreekt.
Daarom zeg ik niet welk profiel ‘typisch Nederlands’ is, welk profiel de beste manager maakt of welke combinatie het gelukkigst is. De data ondersteunt die uitspraken niet.
Wat de data wél stevig laat zien, is dat geen enkele combinatie de norm vormt. De grootste groepen blijven klein. Wie samenwerking ontwerpt voor één verondersteld standaardtype, ontwerpt voor bijna niemand.
Dat is precies waarom een persoonlijke guide werkt: niet omdat vijf letters je vastleggen, maar omdat ze je helpen om verschillen zonder oordeel te bespreken. Voor werk kun je een personal user guide met je team maken; thuis kun je dezelfde vragen toepassen in familie of relaties. De context verandert, maar de kern blijft gelijk: vertel anderen niet alleen wie je bent, vertel wat ze daaraan in het dagelijks contact hebben.
Verder lezen
Lees ook wat de gemiddelden en spreiding van 2.705 profielen zeggen over samenwerken. Wil je van profielcodes naar concrete afspraken, bekijk dan hoe je een personal user manual met voorbeelden schrijft.
Reacties
Nog geen reacties. Plaats de eerste.