Scientific American over beeldtests: wat vertelt een klik over je persoonlijkheid?

Je ziet een foto van een levendig teamoverleg. Past dit bij jou? Je klikt zonder lang na te denken. Je collega kiest precies hetzelfde antwoord. Toch bedoel jij dat je graag hardop ideeën ontwikkelt, terwijl je collega vooral een vertrouwde groep ziet waarin iedereen wordt gehoord. Dezelfde klik kan verschillende redenen hebben.

In Scientific American, 24 januari 2018, bepleit Heather Myers beeldgestuurde persoonlijkheidstests. Zij werkte toen als chief psychology officer bij testaanbieder Traitify; het betreft een auteursbijdrage.

Dat is een interessant vertrekpunt om drie vragen uit elkaar te halen: hoe prettig is een test om in te vullen, hoe goed meet hij persoonlijkheid en wat kun je vervolgens met de uitslag? Een overtuigend antwoord op de eerste vraag beantwoordt de andere twee nog niet.

Een herkenbaar beeld heeft meer dan één betekenis

Neem een denkbeeldige test met een foto van een opgeruimd bureau. Die zou kunnen gaan over planning en structuur. Maar iemand kan de foto ook kiezen vanwege het daglicht, de afwezigheid van collega's of het gevoel dat de werkdag erop zit. Een onderschrift kan de bedoeling verduidelijken, maar dan moet je nog steeds onderzoeken hoe beeld en tekst samen worden begrepen.

Dat maakt afbeeldingen niet ongeschikt. Het maakt de verbinding tussen antwoord en eigenschap tot iets dat je moet aantonen. Ook een geschreven uitspraak kan verschillend worden gelezen. De relevante vraag is welke interpretaties een specifieke test oproept en of de uiteindelijke score het bedoelde kenmerk voldoende weerspiegelt.

Vraag bij een demonstratie daarom niet alleen om zelf door de test te klikken. Vraag ook welk antwoordpatroon tot welke conclusie leidt, hoe die conclusie is onderzocht en welke onzekerheid erbij hoort. Een soepele ervaring laat dat niet vanzelf zien.

Snel herkennen is iets anders dan jezelf beoordelen

Potter en collega's vonden dat deelnemers benoemde scènes boven kansniveau konden herkennen bij slechts 13 milliseconden beeldpresentatie. Dat onderzoek ging over visuele herkenning, niet over persoonlijkheidsmeting.

Een foto herkennen en bepalen of die bij jouw gebruikelijke gedrag past, zijn verschillende opdrachten. Voor die tweede opdracht moet je bijvoorbeeld bedenken of je reageert vanuit je huidige baan, je vrije tijd of hoe je graag zou willen zijn. Die stap verdwijnt niet wanneer het antwoord snel komt.

De praktische gevolgtrekking: behandel invulsnelheid als een eigenschap van de gebruikservaring. Om iets over meetkwaliteit te zeggen, heb je onderzoek naar de scores zelf nodig. Een snelle klik kan zorgvuldig zijn; een langzame klik kan twijfel betekenen. De stopwatch vertelt niet welke van beide aan de hand is.

Beoordeel de test, niet alleen het model erachter

De Big Five beschrijft vijf doorlopende persoonlijkheidsdimensies. Een test die dat model gebruikt, moet nog steeds laten zien hoe zijn eigen vragen, beelden en berekening tot bruikbare scores leiden.

Een validatiestudie uit 2022 van Hilliard en collega's vond samenhang tussen beeldkeuzes en Big Five-vragenlijstscores. De auteurs vroegen om verdere validatie. Dat ondersteunt onderzoek naar beeldtests, geen algemeen kwaliteitsstempel.

Houd bij het beoordelen van een instrument drie soorten bewijs apart:

Een prettig hulpmiddel voor een coachgesprek heeft daarmee niet automatisch bewezen waarde voor personeelsselectie. En overeenkomst met een andere persoonlijkheidsvragenlijst laat op zichzelf nog niet zien wie een specifieke functie goed zal uitvoeren.

Laat de deelnemer de betekenis aanvullen

Terug naar de foto van het teamoverleg. Stel dat de uitslag aanleiding geeft om over contact en overleg te praten. Begin dan met een concrete vraag: “Wanneer helpt een gesprek jou om tot een goed idee te komen?”

De eerste collega antwoordt: “Ik weet vaak pas wat ik denk wanneer iemand op mijn voorstel reageert.” De tweede zegt: “Ik praat graag mee als ik het onderwerp vooraf heb kunnen lezen.” Hun gedeelde beeldkeuze hoeft die praktische verschillen niet te bevatten.

Vraag vervolgens om een recent voorbeeld en een uitzondering. Bij welk overleg hielp deze voorkeur? Wanneer werkte juist een andere aanpak? Zo krijgt de uitslag context en kan iemand een interpretatie corrigeren. Het profiel levert taal; de deelnemer levert informatie over het eigen werk.

Ook in Personal User Guide is die vervolgstap nodig. Een beschrijving die herkenbaar voelt, vertelt een collega nog niet wanneer die moet bellen, iets moet opsturen of ruimte moet geven.

Maak de volgende stap concreter dan de test

Vertaal het gesprek naar een afspraak die beide collega's kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld:

We delen de beslisvraag de middag vóór het overleg. Iedereen noteert eerst een eigen voorstel. Daarna bespreken we de ideeën hardop en leggen we het besluit vast.

Deze afspraak geeft ruimte aan voorbereiding én aan gezamenlijk denken. Je hoeft niet te bewijzen dat één werkstijl beter is. Je kunt na twee overleggen wel nagaan of meer ideeën aan bod kwamen en of het besluit duidelijker werd.

Wie een persoonlijke gebruikshandleiding maakt, kan dezelfde werkwijze gebruiken: beschrijf een situatie, voeg een voorbeeld toe, spreek wederzijds gedrag af en plan een moment om te kijken of het helpt.

De interessante ontwikkeling van persoonlijkheidstests zit voor mij uiteindelijk in die hele route. Een toegankelijke test opent de deur. Goed onderzoek bepaalt welke uitspraken verantwoord zijn. Een bruikbare handleiding maakt duidelijk wat je morgen met elkaar kunt afspreken.